In Vain In Vain

Agenda Projectenlijst Project list Projectenarchief Project archive

Georg Friedrich Haas (1953) – In Vain (2000/02)

 

Opgegroeidin de schaduwen van de Oostenrijkse Alpen had Georg Friedrich Haas van jongs af aan oog voor het spel van licht en donker. In zijn compositie in vain is deze ervaring vrij letterlijk verwerkt: tot tweemaal toe worden alle zaallichten uitgeschakeld om het publiek en musici onder te dompelen in het duister. 

 

De muziek transformeert met het licht mee: de sprankelende loopjes waarmee de compositie begint, even eindeloos als de trappen van Escher, maken plaats voor aangehouden tonen in verontrustende stemmingen. De musici spelen zonder zicht op dirigent of bladmuziek – vertrouwend op niets dan hun eigen gehoor. In de duistere zaal gevuld met bedwelmde klanken ontstaat het gevoel dat een diep inzicht binnen handbereik ligt. Tot het licht weer aangaat, de loopjes zich hervatten en het lijkt of de hele transformatie tevergeefs is geweest, in vain.

 

De ervaring van deze compositie is onvergetelijk en recensies wereldwijd zijn lovend. Dirigent Simon Rattle duidt In vain als het eerste meesterwerk van de 21ste eeuw, Tom Service van The Guardian noemt deze compositie monumentaal en Alex Ross, auteur van The Rest is Noise, schrijft dat dit werk de concertzaal transformeert in een plaats van sidderend mysterie.

 

In vain is gecomponeerd in de nasleep van de Oostenrijkse verkiezingen van 1999, toen de rechts-populistische FPÖ van Jörg Haider een grote verkiezingsoverwinning boekte. Uit de titel spreekt een teleurstelling, de suggestie dat de droom van sociale vooruitgang tevergeefs is gebleken. Teleurstelling over de uitslag versterkte ook bij Haas het besef dat hij als componist geen middelen heeft om verandering teweeg te brengen.

Georg Friedrich Haas (1953) – In Vain (2000/02)

 

Raised in the shadows of the Austrian Alps, Georg Friedrich Haas developed a sensibility for the interplay of light and darkness at an early age. In his composition in vain this experience has been encaptured quite literally: twice during the performance all lights are extinguished, leaving musician and audience alike immersed in total darkness.

 

Along with the onset of darkness, the music transforms: the trickling riffs with which the composition commenced, endless as the stairs of Escher, make way for sustained notes in distressing intonations. The musicians play without being able to see either the conductor or their sheet music – relying on nothing but their own ears. I the dark hall brimming with these intoxicating sounds the sense of an imminent revelation is within reach. Until, that is, the lights are turned back on, the riffs resume and it seems as though the entire exercise has been in vain.

 

Experiencing this composition leaves an indelible mark, and reviews worldwide have been ecstatic. Conductor Simon Rattle designated in vain as the first masterpiece of the 21st century, Tom Service of The Gaurdian called this composition monumental and Alex Ross, author of The Rest is Noise, wrote that this composition ‘transforms the concert hall into a place of shivering mystery’.

 

In vain was composed in the aftermath of the 1999 Austrian elections, when the rightwing-populist Jörg Haider gained a huge electoral victory. The title betrays disillusionment, the suggestion that the dream of social progress may have been in vain. Disappointment over the result also strengthened in Haas the realization that as a composer, one doesn’t have the means to bring forth change.

Agenda:

13-03-2015 03/13/2015 - 20:30 - Muziekgebouw aan ’t IJ Muziekgebouw aan ’t IJ
18-03-2015 03/18/2015 - 20:00 - TivoliVredenburg TivoliVredenburg
Agenda Projectenlijst Project list Projectenarchief Project archive